nederlandse vereniging voor kunstzinnige therapieën

Tom Abrahams, 49e internationale muziekconferentie 2017 Zutphen

Door Redactie - In: Conferenties - 28 oktober 2017

Neurologische muziektherapie in de JeugdzorgPlus

Tom Abrahams, MMTh, NMT

10 juni 2017

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor de invloed van muziek op onze hersenen. Op basis van de meest recente neurowetenschappelijke literatuur is de neurologische muziektherapie ontwikkeld. Neurologische muziektherapie gaat uit van het principe dat ons brein plastisch is. Dit betekent dat ons brein continue nieuwe verbindingen aan kan leggen en zodoende leerbaar is. Door specifieke vaardigheden te trainen kunnen verbindingen in de hersenen versterkt worden en kunnen ook mensen met een neurologische aandoening een ontwikkeling of herstel doormaken. De neurologische muziektherapie bestaat uit twintig technieken die ondergebracht zijn in drie categorieën, te weten: sensomotorische-, spraak- en taal en cognitieve revalidatie. In tegenstelling tot de meeste interventies binnen muziektherapie is neurologische muziektherapie voor een groot deel evidence-based. Zodoende is het een veelgebruikte interventie bij onder andere personen met niet-aangeboren hersenletsel, de ziekte van parkinson, dementie en autisme.  

 

 

 

In 2016 zijn er in Nederland 1.170 jongeren tussen de 12 en 18 jaar oud op basis van een rechterlijke machtiging in een JeugdzorgPlus instelling geplaatst. JeugdzorgPlus kan omschreven worden als een intensieve vorm van jeugdzorg, waarbij de jongere wordt opgenomen in een gesloten setting om te voorkomen dat deze jongere zich onttrekt (of onttrokken wordt) aan de door de kinderrechter noodzakelijk geachte hulp. Het onderscheidt zich van een jeugdgevangenis doordat de jongere in de JeugdzorgPlus niet veroordeeld is voor een strafbaar feit. 

 

Een groot deel van de populatie in de JeugdzorgPlus is gediagnosticeerd met een stoornis die vanuit een neurologisch perspectief gerelateerd is aan aandacht. Voorbeelden hiervan zijn Attention Deficit (Hyperactivity) Disorder (ADHD/ADD), Oppositional Defiant Disorder (ODD) en/of Conduct Disorder (CD). Musical Attention Control Training (MACT) is één van de technieken uit de neurologische muziektherapie die gebruikt wordt om aandacht-vaardigheden te trainen. De populatie in JeugdzorgPlus zou zodoende mogelijk baat kunnen hebben bij MACT.

Afgelopen jaar hebben we als pilot onderzocht of MACT een bruikbare, effectieve en motiverende interventie is voor jongeren in de JeugdzorgPlus. Omdat deze doelgroep doorgaans niet gemotiveerd is voor behandeling hebben we de MACT (volgens protocol) vergeleken met een niet-gestandaardiseerde vorm van muziektherapie (NSMT), waarin er meer ruimte was voor eigen inbreng van deelnemers zonder de einddoelen uit het oog te verliezen. Ten behoeve van de effectmeting hebben we daarnaast een controlegroep (TAU) aan het onderzoek toegevoegd. De opzet van het onderzoek was zodoende een single-blind, randomised controlled trial.

Van de 28 jongeren die voldeden aan de inclusiecriteria (diagnose ADHD, ADD, ODD en/of CD, geen vorm van autisme en een IQ > 80) stemden uiteindelijk 12 jongeren in met deelname aan het onderzoek. Daarvan vielen er nog 6 af omdat hun wettelijk vertegenwoordiger (ouder/voogd) geen toestemming gaf. De resterende zes personen zijn gerandomiseerd over de MACT, NSMT en TAU. De deelnemers van de MACT en NSMT kregen de desbetreffende interventie zes weken aangeboden in wekelijkse sessies van 45 minuten. In week 1 (pre), week 6 (post) en week 9 (follow-up) werden de Trail Making Test A en B en de WISC-III Cijferreeks Voorwaarts en Achterwaarts afgenomen om specifieke aandachtsgebieden te meten.

Uit de resultaten komt naar voren dat MACT een mogelijk effectieve interventie is voor jongeren die een aan aandacht-gerelateerde klacht of diagnose hebben. Een uitgebreider artikel over dit onderzoek is momenteel in review. Aangezien dit onderzoek een pilot was is een aanvullend onderzoek binnen meerdere JeugdzorgPlus-instellingen in Nederland in voorbereiding.